ئەم پێشنووسە لە لایەن ژمارەیەک وڵاتەوە ئامادە کراوە کە لە بڕیارنامەکەدا ناویان هاتووە، شۆرای مافەکانی مرۆڤ کۆبوونەوەی ژمارە ٣٩ی نائاسایی خۆی بەڕێوە برد و لە کۆتایی کۆبوونەوەکەدا، پێشنووسی بڕیارنامەیەک خرایە دەنگدانەوە. لە ئاکامدا بە ۲۵ دەنگی ئەرێنی، ۱۴ دژبەر و ۷ غایب، پێشنووسەکە پەسند کرا!
ئەلبانیا، ئەڵمانیا*، نەمسا*، بەلجیکا*، قوبرس، دانیمارک*، ئیسپانیا، فینلەندا*، یۆنان*، ئایسلەندا، لاتڤیا*، لیتوانیا*، لوکسمبۆرگ*، مۆناکۆ*، مەقدۆنیای باکوور، مۆنتینیگرۆ*، نەرویج*، کۆماری مۆڵدۆڤا*، شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندای باکوور، سلۆڤێنیا، سوید* و ئوکراینا*: پڕۆژە بڕیار
S-39/… تێکچوونی دۆخی مافەکانی مرۆڤ لە کۆماری ئیسلامیی ئێران، بەتایبەتی لە چوارچێوەی سەرکوتکردنی خۆپیشاندانە نیشتمانییەکان
ئەنجومەنی مافەکانی مرۆڤ،
بە ڕێنوێنی ئامانج و پرەنسیپەکانی ناو میساقی نەتەوە یەکگرتووەکان، جاڕنامەی گەردوونیی مافەکانی مرۆڤ، پەیماننامە نێودەوڵەتییەکانی پەیوەست بە مافەکانی مرۆڤ و ئامرازە نێودەوڵەتییە پەیوەندیدارەکانی دیکەی مافەکانی مرۆڤ،
بە بیرهێنانەوەی هەموو ئەو بڕیارانەی کە لەلایەن کۆمەڵەی گشتی و لەلایەن خودی ئەنجومەنەوە سەبارەت بە دۆخی مافەکانی مرۆڤ لە کۆماری ئیسلامیی ئێران پەسەندکراون، بەتایبەتی بڕیاری ٨٠/٢٢٠ی کۆمەڵەی گشتی لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥، و بڕیاری ٥٨/٢١ی ئەنجومەن لە ٣ی نیسانی ٢٠٢٥،
بە دووپاتکردنەوەی ئەوەی کە بەرپرسیارێتی سەرەکی لە ئەستۆی دەوڵەتاندایە بۆ ڕێزگرتن، پاراستن و جێبەجێکردنی هەموو مافەکانی مرۆڤ و هەموو ئازادییە بنەڕەتییەکان بەپێی یاسای نێودەوڵەتیی مافەکانی مرۆڤ و دەستەبەرکردنی بەهرەمەندبوونی تەواوی هەموو کەسانی سەر خاکەکەیان و لە ژێر دەسەڵاتی دادوەریی ئەواندا لەو ماف و ئازادییانە،
هەروەها بە دووپاتکردنەوەی پابەندبوونی توندی خۆی بە یاسای نێودەوڵەتی و ڕێزگرتنی تەواو لە سەروەری، سەربەخۆیی، یەکپارچەیی و تەواوێتی خاکی کۆماری ئیسلامیی ئێران،
بە دەربڕینی نیگەرانیی قووڵی خۆی بەرامبەر بە دۆخی ئێستای مافەکانی مرۆڤ لە کۆماری ئیسلامیی ئێران، پەیوەست بەو خۆپیشاندانانەی کە لە کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ لە بازاڕی گەورەی تارانەوە بەهۆی داواکارییە ئابوورییەکان دەستیان پێکرد و لە بەدرێژایی مانگی یەکی ٢٠٢٦ بۆ تەواوی وڵات بڵاوبوونەوە، ئەو نیگەرانییەی کە لەلایەن کۆمیساری باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافەکانی مرۆڤ و چەندین هەڵگری مەندات لە چوارچێوەی ڕێکارە تایبەتەکاندا دەربڕدراوە،
بە دەربڕینی نیگەرانیی قووڵی خۆی بەرامبەر بەو سەرکوتکردنە توندوتیژە بێ وێنەیەی کە هێزە ئەمنییەکان دژی خۆپیشاندانە ئاشتیانەکان لە کۆماری ئیسلامیی ئێران ئەنجامیان داوە، لەوانەش زانیارییە باوەڕپێکراوەکان سەبارەت بە کوشتنی خۆپیشاندەران، بە منداڵانیشەوە، و بەکارهێنانی هێزی لەڕادەبەدەر و کوشندە کە بووەتە هۆی گیانلەدەستدانی هەزاران خۆپیشاندەری ئاشتیخواز و برینداربوونی ژمارەیەکی زۆر لە کەسانی دیکە،
هەروەها بە دەربڕینی نیگەرانیی قووڵی خۆی بەرامبەر بە دەستگیرکردن و دەستبەسەرکردنی سەرەڕۆیانەی خۆپیشاندەران، بە منداڵانیشەوە، و هەروەها بێسەروشوێنکردنی زۆرەملێ و دەستبەسەرکردنی نهێنی،
بە نیگەرانییەکی قووڵەوە سەبارەت بە پچڕانی درێژخایەنی ئینتەرنێت و بایکۆتی پەیوەندییەکان کە بە ئەنقەست لەلایەن دەسەڵاتدارانی ئێرانەوە لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ەوە سەپێنراوە، بە پێشێلکردنی یاسای نێودەوڵەتیی مافەکانی مرۆڤ، و بە دووپاتکردنەوەی سەرکۆنەکردنی بێ ئەملاو ئەولای ئەو ڕێکارانەی کە ئامانجیان ڕێگریکردنە لە دۆکیومێنتکردنی تەواوی پێشێلکارییەکانی مافەکانی مرۆڤ یان تێکدانی توانای کەسەکان بۆ گەڕان، وەرگرتن یان بڵاوکردنەوەی زانیاری بە شێوەی ئۆنلاین، و هەروەها ڕێکارەکانی دیکە بۆ ڕێگریکردن یان تێکدانی دەستڕاگەیشتن بە پەیوەندییەکی کاریگەر،
بە تێبینی کردنی نیگەرانیی دووبارەبوونەوەی بزووتنەوە ناڕەزایەتییەکان لەسەر ئاستی نیشتمانی لە ساڵانی ڕابردوودا کە بە توندوتیژی دەوڵەت و جۆرەها پێشێلکاری هاوشێوە سەرکوتکراون، لەوانەش بەکارهێنانی هێزی لەڕادەبەدەر و کوشندە دژی خۆپیشاندەران لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە، و هەروەها دەستگیرکردن و دەستبەسەرکردنی سەرەڕۆیانە،
بە هۆشداری دان لە ژمارەی بێ وێنەی ئەو کەسانەی کە لە ساڵی ٢٠٢٥ لە کۆماری ئیسلامیی ئێران لەسێدارە دراون، بەپێی زانیارییە بەردەستەکان، و بە دەربڕینی نیگەرانیی قووڵ بەرامبەر بە مەترسییەکانی جێبەجێکردنی سزای لەسێدارەدان بە شێوەیەکی نایاسایی بەسەر ئەو خۆپیشاندەرانەی کە بەم دواییانە دەستگیرکراون،
بە دووپاتکردنەوەی مافە دانەبڕاوەکانی هەموو ئێرانییەکان بۆ ژیان، ئازادی و ئاسایشی کەسی، و هەروەها مافەکانیان بۆ ئازادی ڕادەربڕین، ئازادی کۆبوونەوە، ئازادی گردبوونەوەی ئاشتیانە و ئازادی ئایین یان بیروباوەڕ، و بە دووپاتکردنەوەی ئەوەی کە دەبێت هەموو کەسێک بتوانێت ناڕەزایەتی یان ویستەکانی خۆی بە شێوەیەکی ئاشتیانە دەرببڕێت، لەوانەش لە ڕێگەی خۆپیشاندانی گشتییەوە،
بە جەختکردنەوە لەسەر ئەوەی کە پێویستە ئەنجامدەرانی پێشێلکارییەکانی مافەکانی مرۆڤ لێپرسینەوەیان لەگەڵدا بکرێت و کۆتایی بە بێسزا دەرچوون لە پێشێلکارییە قورسەکانی مافەکانی مرۆڤ و هەر تاوانێکی نێودەوڵەتی بهێنرێت، کە ئەمە کارێکی بنەڕەتییە بۆ ڕێگریکردن لە پێشێلکاریی زیاتر، و بە بیرهێنانەوەی ئەوەی کە کۆماری ئیسلامیی ئێران پابەندە بە ئەنجامدانی لێکۆڵینەوەی خێرا، کاریگەر، سەربەخۆ، شەفاف و بێلایەن لەسەر هەموو ئەو پێشێلکارییانەی کە دەوترێت دەرهەق بە مافەکانی مرۆڤ کراون،
١. بە توندی سەرکۆنەی سەرکوتکردنی توندوتیژانەی خۆپیشاندانە ئاشتیانەکان دەکات، کە بووەتە هۆی گیانلەدەستدانی هەزاران کەس، لەوانەش منداڵان، و برینداربوونی ژمارەیەکی زۆر، هەروەها دەستگیرکردنی هەزاران کەس پەیوەست بەو خۆپیشاندانە نیشتمانیانەی کە لە ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ دەستیان پێکرد؛
٢. داوا لە حکومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران دەکات کە ڕێز لە مافەکانی مرۆڤ بگرێت و بیپارێزێت و پابەندبێت بە بەرپرسیارێتییەکانی لەم بوارەدا، و هەموو ڕێکارە پێویستەکان بگرێتەبەر بۆ ڕێگریکردن لە لەسێدارەدانی دەرەوەی یاسا و هەر جۆرە بێبەشکردنێکی تری سەرەڕۆیانە لە ژیان، بێسەروشوێنکردنی زۆرەملێ، توندوتیژی سێکسی و جێندەری، دەستگیرکردن و دەستبەسەرکردنی سەرەڕۆیانە، دەستبەسەرکردنی نهێنی و ئەشکەنجە و سزا و ڕەفتارە دڕندانە، نامرۆڤانە یان سووکایەتیپێکەرەکانی تر، لەوانەش بەرامبەر بە خۆپیشاندەرانی ئاشتیخواز، و کۆتاییهێنان پێیان؛
٣. داوا لە حکومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران دەکات کە کۆتایی بهێنێت بە چاوترساندن و هەراسانکردنی قوربانییان، ڕزگاربووان و خێزانەکانیان و دڵنیایی بدات لەوەی کە ئەم کەسانە دەستیان بە ڕاستی، دادپەروەری و ڕێکارەکانی قەرەبووکردنەوە دەگات، و ئەنجامدەران بەتەواوی بەرپرسیار دەکرێن بە ڕێزگرتن لە گەرەنتییەکانی دادگاییکردنێکی دادپەروەرانە کە لە یاسای نێودەوڵەتیی مافەکانی مرۆڤدا هاتووە؛
٤. دووپاتی دەکاتەوە کە بەرپرسیارێتی کۆماری ئیسلامیی ئێرانە کە ڕێز لە مافەکانی ئازادی ڕادەربڕین، کۆبوونەوە و گردبوونەوەی ئێرانییەکان بگرێت و بیپارێزێت و جێبەجێی بکات، و بەربەستە پێکهاتەیی و یاساییەکانی بەردەم پیادەکردنی ئەم ئازادییانە و هەروەها مافی بەشداریکردن لە ژیانی سیاسی و گشتیدا لابدات؛
٥. داوا لە حکومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران دەکات کە دەستڕاگەیشتن بە ئینتەرنێت بەتەواوی بگەڕێنێتەوە و جەخت لەسەر گرنگیی دەستەبەرکردنی کارلێککاریی تۆڕەکان و دەستڕاگەیشتنی ئازاد، کراوە، جێی متمانە و پارێزراو بە ئینتەرنێت لە سەرانسەری وڵاتدا دەکاتەوە، کە یارمەتیدەرە بۆ پیادەکردنی ئازادییەکانی ڕا و دەربڕین و گردبوونەوە؛
٦. بڕیار دەدات مەنداتی نێردەی نێودەوڵەتیی سەربەخۆی ڕاستیدۆزینەوە لەسەر کۆماری ئیسلامیی ئێران بۆ ماوەی دوو ساڵی دیکە درێژ بکاتەوە، وەک لە بڕیاری ٥٨/٢١ی ڕێکەوتی ٣ی نیسانی ٢٠٢٥دا هاتووە، لە کۆتایی خولی شەست و یەکەمەوە، و داوا لە نێردەی ڕاستیدۆزینەوە دەکات کە ڕاپۆرتێکی پێشکەش بە خولەکانی شەست و چوارەم و شەست و حەوتەمی بکات، و لە خولەکانی هەشتا و یەکەم و هەشتا و دووەمی کۆمەڵەی گشتیدا، زانیاری نوێکراوە سەبارەت بە جێبەجێکردنی مەنداتەکە بە زارەکی پێشکەش بکات، کە لە دوای ئەوەوە دیالۆگێک ئەنجام دەدرێت؛
٧. داوا لە نێردەی ڕاستیدۆزینەوە دەکات بەپەلە لێکۆڵینەوە لە بانگەشەی پێشێلکارییە قورسەکانی مافەکانی مرۆڤ و پێشێلکردنی ئەو مافانە، و ئەو تاوانانەی کە لە چوارچێوەی خۆپیشاندانەکانی ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ەوە ئەنجامدراون بکات، لەوانەش بە مەبەستی ڕێکاری یاسایی ئەگەری، بەپێی مەنداتەکەی، و ڕاپۆرتێک لەسەر ئەنجامەکانی لە خولی شەست و سێیەمی خۆیدا لە کاتی دیالۆگێکدا پێشکەش بکات، و لە خولی هەشتا و یەکەمی کۆمەڵەی گشتیدا لێدوانێکی زارەکی بدات، لە چوارچێوەی دیالۆگێکی هاوبەش لەگەڵ ڕاپۆرتنێری تایبەت؛
٨. بڕیار دەدات مەنداتی ڕاپۆرتنێری تایبەت لەسەر دۆخی مافەکانی مرۆڤ لە کۆماری ئیسلامیی ئێران بۆ ماوەی یەک ساڵی دیکە درێژ بکاتەوە، لە کۆتایی خولی شەست و یەکەمەوە، بە مەبەستی بەردەوامبوون لە چاودێریکردنی گۆڕانکارییەکانی دۆخی مافەکانی مرۆڤ، لەوانەش مافە مەدەنی، سیاسی، ئابووری، کۆمەڵایەتی و کولتوورییەکان، و پێوانەکردنی پێشکەوتنەکان لە جێبەجێکردنی ڕاسپاردەکاندا، و داوا لە ڕاپۆرتنێری تایبەت دەکات کە ڕاپۆرتێک بۆ خولی شەست و چوارەمی ئەنجومەن پێشکەش بکات، لە کاتی دیالۆگێکی هاوبەش لەگەڵ نێردەی ڕاستیدۆزینەوە، کە هەمان ڕاپۆرت پێشکەش بە کۆمەڵەی گشتیش بکات لە خولی هەشتا و یەکەمیدا؛
٩. هانی ڕاپۆرتنێری تایبەت و نێردەی ڕاستیدۆزینەوە دەدات کە بە هەماهەنگییەکی نزیک کار بکەن، بە مەبەستی هاندانی هاوکاریی نێوان هەردوولا؛
١٠. داوا لە سکرتێری گشتی و کۆمیساریای باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافەکانی مرۆڤ دەکات کە هەموو سەرچاوە و ئامرازە تەکنیکییانەی کە نێردەی ڕاستیدۆزینەوە و ڕاپۆرتنێری تایبەت پێویستیانە بۆ جێبەجێکردنی مەنداتەکەیان تەرخان بکەن، و داوا لە هەموو دامەزراوەکانی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان دەکات کە بەتەواوی هاوکاری نێردەی ڕاستیدۆزینەوە و ڕاپۆرتنێری تایبەت بن و بە خێرایی وەڵامی هەر داواکارییەک بدەنەوە کە ئاراستەیان دەکرێت، بەتایبەتی سەبارەت بە دەستڕاگەیشتن بە هەموو زانیاری و بەڵگەنامە پەیوەندیدارەکان؛
١١. داوا لە حکومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران دەکات کە بەتەواوی هاوکاری نێردەی ڕاستیدۆزینەوە و ڕاپۆرتنێری تایبەت بێت، و بەبێ دواکەوتن دەستڕاگەیشتنی بێبەربەستیان بۆ ناو وڵات پێ ببەخشێت و هەموو ئەو زانیارییانەیان بۆ دابین بکات کە پێویستیانە بۆ جێبەجێکردنی دروستی مەنداتەکەیان؛
.jpg)
.webp)
.jpg)
.webp)
