لە «گەل» و «قەوم»ەوە بۆ «نەتەوە» گەڕانەوە بۆ ئیرادە و سەروەری.

نووسەر: بەڕێز دیاکۆ هاشمی

لە فەلسەفەی زماندا، وشەکان واقیع دروست دەکەن. ئەو ناوەی کە بۆ پێناسەکردنی خۆمان بەکاری دەهێنین، ئاستی تێگەیشتنمان بۆ خۆمان و پێگەی ئێمە لە جیهاندا دەر دەخات. بۆ ئێمەی کورد، کاتی ئەوە هاتووە کە بە یەکجاری ماڵاوایی لە وشەکانی "گەل" و "قەوم" بکەین و بەوپەڕی شانازی و هۆشیارییەوە وشەی "نەتەوە" بکەینە کێیەتی (ناسنامە)ی نەگۆڕی خۆمان. بەڵام بۆچی ئەمە هێندە گرنگە؟

١. ڕەهەندی زمانەوانی و فەلسەفی

لە ڕووی زمانەوانییەوە، چەمکی «نەتەوە» (Nation) گوزارشت لە قەوارەیەکی ڕێکخراو دەکات کە ئیرادەیەکی هاوبەش، خاکێکی دیاریکراو، مێژوو و زمانێکی هاوبەش پێکەوە گرێی داون. نەتەوە بوونەوەرێکی زیندووە کە ئامانجی سیاسیی هەیە.

لە بەرانبەردا، «گەل» (People / Folk) تەنیا کۆمەڵە خەڵکێکن کە ڕەنگە لە شوێنێکدا بژین، بێ ئەوەی ئیرادەیەکی سیاسیی یەکگرتوویان هەبێت. وشەی «قەوم»یش (Ethnic group) چەمکێکی بچووککەرەوەیە کە بۆ گرووپێکی ئیتنیکیی بێدەسەڵات و پاشکۆ بەکار دەهێنرێت. کاتێک ئێمە دەڵێین «نەتەوە»، واتە ئێمە خاوەنی ئیرادە و چارەنووسی خۆمانین.

٢. ڕەهەندی مێژوویی و هزری نەتەوایەتی

ئەگەر سەرنج بدەین، داگیرکەرانی کوردستان بە درێژاییی مێژوو هەوڵیان داوە ئێمە وەک «قەوم» یان باشترین حاڵەت وەک «گەل» پێناسە بکەن. بۆچی؟ چونکە لە ڕووی سیاسییەوە، قەوم و گەل مافی دروستکردنی دەوڵەت و سەروەرییان نییە، بەڵکوو تەنیا مافی کولتوورییان هەیە لە چوارچێوەی دەوڵەتێکی تردا!

هزری نەتەوایەتیی دروست، لەو خاڵەوە دەست پێ دەکات کە ئێمە خۆمان لەو چوارچێوە بچووکە ڕزگار بکەین و درک بە گەورەییی بوونی خۆمان بکەین. کاتێک دەڵێین "نەتەوەی کورد"، واتە ئێمە هاوتای نەتەوەکانی تری وەک عەرەب، فارس، تورک، ئینگلیز و سویدیین، نەک پاشکۆی هیچ کام لەوان.

٣. هەنگاو بەرەو یەکسانبوونی نەتەوەکان

لە یاسا و پەیماننامە نێودەوڵەتییەکاندا (وەک نەتەوە یەکگرتووەکان)، مافی چارەی خۆنووسین (Self-determination) تەنیا و تەنیا دەدرێت بە نەتەوەکان. کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی مامەڵە لەگەڵ کۆمەڵەی نەتەوەکاندا دەکات. ئەگەر ئێمە خۆمان وەک قەوم یان گەلێک پێناسە بکەین، بە دەستی خۆمان مافی یەکسانبوون لەگەڵ نەتەوەکانی تری جیهان لە خۆمان دەستێنینەوە.

بەکارهێنانی چەمکی «نەتەوە»، بانگەوازێکە بۆ جیهان کە ئێمە قەوارەیەکی کامڵین و دەبێت بەپێی بنەماکانی یەکسانیی نەتەوەکان مامەڵەمان لەگەڵدا بکرێت.

بانگەوازێک بۆ هەر تاکێکی کورد:

زمانەکەت، چەکی مانەوەتە. با ئیتر لە نووسین، ئاخاوتن، میدیا و ناوەندە ئەکادیمییەکاندا، کۆتایی بە بەکارهێنانی وشەکانی "گەل" و "قەوم" بهێنین کاتێک باس لە خۆمان دەکەین.

تۆ بەشێک نییت لە قەومێکی پەرتەوازە، تۆ بەشێک نییت لە گەلێکی بێئامانج؛ تۆ ڕۆڵەی نەتەوەیەکی گەورەیت، کە خاوەنی خاک و زمان و مێژوو و ئیرادەی سەربەخۆی خۆیەتی.

با هەموومان بە یەک دەنگ بڵێین: ئێمە نەتەوەین!

4 کاتژمێر و 3 خوله‌ک له‌مه‌وپێش‌

لە «گەل» و «قەوم»ەوە بۆ «نەتەوە» گەڕانەوە بۆ ئیرادە و سەروەری.

دواین بڵاوکراوه‌کان

لە «گەل» و «قەوم»ەوە بۆ «نەتەوە» گەڕانەوە بۆ ئیرادە و سەروەری.

لە «گەل» و «قەوم»ەوە بۆ «نەتەوە» گەڕانەوە بۆ ئیرادە و سەروەری.

هێزەکانی ئیتلاعاتی سوپای پاسداران ژینگەپارێزێکی خەڵکی مەریوانیان دەستبەسەر کرد.

پێنج هاووڵاتیی خەڵکی مەریوان لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەستبەسەر کران.

مەهدی زانا، سیاسەتڤانی دیاری کورد و سەرۆکی پێشووی شارەوانیی ئامەد کۆچی دوایی کرد.

دیمانەی «ژینا میدیا» لەگەڵ "وتەبێژی پارتی لیبڕاڵ دیمۆکراتی کوردستان"

دەستبەسەرکردنی هاووڵاتییەکی خەڵکی مەهاباد لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە.

سەپاندنی سزای نوێی وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا بەسەر ئێراندا.

دەزگای هەواڵگریی سپای پاسداران سەبارەت بە پەرەسەندنی ناڕەزایەتییە کۆمەڵایەتییەکان هۆشداری دا.

بەریتانیا پشتیوانیی تەواوی خۆی بۆ هەوڵە دیپلۆماسی و سزاکانی ئەمریکا دژی ئێران دووپات کردەوە.

سزای لەسێدارەدانی دوو برای خەڵکی کووهدەشت جێبەجێ کرا.

پیرۆز بێت ٤٦ەمین ساڵڕۆژی ساڵڕۆژی "دامەزرانی ڕێکخراوی خەبات،ی شۆڕشگێڕی کوردستان".

دوو هاووڵاتیی خەڵکی پیرانشار لە لایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەستبەسەر کران.

چۆن لە هەژموونی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان ڕزگارمان دەبێت؟

لاوازبوونی هەیمەنەی ئێران لە گەرووی هورمز؛ هاتوچۆی کەشتییەکان چوار هێندە زیادی کردووە.

تورکیا داوای دەرکردنی «بڕیاری دەستگیرکردنی نێودەوڵەتی» بۆ بنیامین نەتەنیاهوو دەکات.

واشنتن چین و هاوپەیمانەکانی لەبارەی گۆشەگیرکردنی ئابووریی ئێران ئاگادار دەکاتەوە.

چارەنووسی هاووڵاتییەکی دەستبەسەرکراو دوای ٩ ڕۆژ هێشتا ناڕوونە.

هاووڵاتییەکی خەڵکی مەهاباد لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەستبەسەر کرا.

ترەمپ هەڕەشەی توندترین گەمارۆی ئابووری لە مێژوودا لە دژی ئێران دەکات.

هاووڵاتییەکی خەڵکی بۆکان لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەستبەسەر کرا.

هێرشکردنە سەر خاکی هەرێمی کوردستان بە توندی شەرمەزار دەکەین.

هێزە حکوومەتییەکان لە شاری سنە هاووڵاتییەکیان دەستبەسەر کرد.

پیرۆز بێت ٨١ مین ساڵوەگەڕی دامەزرانی حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران.

کورد و ئیسرائیڵ لە نێو بەرداشی هاوپەیمانەتیەکان دا.

هێزە ئەمنییەکان لە بۆکان و میاندواو دوو هاووڵاتیی کوردیان دەستبەسەر کرد.

کۆڵبەرێکی دیکە لە سنووری بانە بە تەقەی هێزە ئەمنییەکان کوژرا.

هێزە ئەمنییەکانی کۆماری ئیسلامی هاووڵاتییەکی بۆکانییان دەستبەسەر کرد.

بەردەوامیی کەمپەینی «سێشەممەکانی نە بۆ لەسێدارەدان» لەسەر داخوازییە ڕەواکانیان

پەیامی پیرۆزبایی بەبۆنەی ساڵ یادی دامەزرانی " حیزبی رزگاری کوردستان"

دوو کۆڵبەر بە تەقەی هێزەکانی رژیم و تەقینەوەی مین بە سەختی بریندار بوون.

هێزە ئەمنییەکانی ئێران هاووڵاتییەکی کوردیان لە کامیاران دەستبەسەر کرد.

نەتەوە یەکگرتووەکان سەبارەت بە هەڵکشانی لەسێدارەدان لە ئێران هۆشداری دەدات.

مەترسیی لەسێدارەدانی هاووڵاتییەکی کوردی .

هێزە ئەمنییەکان هاووڵاتییەکی خەڵکی شاری کرماشانیان دەستبەسەر کرد.

دوو خۆپیشاندەری دیکەی ناڕەزایەتییەکان لە شاری ئیسفەهان لە سێدارە دران.

وەزیری بەرگریی بەریتانیا: نابێت چۆک بۆ هەڕەشە و خۆهەڵکێشانی ئێران دابدەین.

لقی ۲۸ی دادگای شۆڕشی تاران سزای پێنج ساڵ بەندکرانی بەسەر نەعیم لەشکەریدا سەپاند.

پێشەوا چەمەنی دوای دوو ڕۆژ دەستبەسەرکردن و ئەشکەنجەدان ئازاد کرا.

هاووڵاتییەکی خەڵکی مەهاباد لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەستبەسەر کرا.

دوو هاووڵاتیی خەڵکی قوروە بە سزای زیندان، دوورخستنەوە و لێدانی قامچی مەحکووم کران.

چارەنووسی هاووڵاتییەکی خەڵکی کرماشان دوای دە ڕۆژ لە دەستبەسەرکردنی نادیارە.

پەیامی سەرەخۆشیی «پارتی لیبراڵ دیمۆکراتی کوردستان» بە بۆنەی شەهیدبوونی نۆ تێکۆشەری ڕێگەی ئازادییەوە.

تیرۆرکردنی دکتۆر عەبدولڕەحمان قاسملوو"برینێکی سارێژنەبووی مێژووی کورد".

پەیامی سەرەخۆشیی «پارتی لیبراڵ دیمۆکراتی کوردستان» بە بۆنەی کۆچی دوایی سیناتۆر لیندزی گراهام.

سوپای پاسداران شوانێکی کوردی کوشت و تەرمەکەی لەگەڵ ٨٥٠ سەر مەڕوماڵاتیدا دەستبەسەر کردووە.

لیندسی گراهام، سیناتۆری ویلایەتی کارۆلینای باشوور کۆچی دوایی کرد.

وریشە مورادی، زیندانیی سیاسیی کورد، ئامادە نەبوو بچێتە بەردەم دادگا.

چالاکێکی فەرهەنگیی خەڵکی مەهاباد لەلایەن هێزەکانی ڕێژیمەوە دەستبەسەرکرا.

دەستبەسەرکردنی مستەفا ئیبراهیمی لەلایەن هێزەکانی ڕێژیمەوە لە مەهاباد.

ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان: نابێت کۆماری ئیسلامی دەستی بە چەکی ناوەکی بگات.

دەستگیرکردنی فروود وەیسی و فەرهاد غەفووریزادە لە ڕێوڕەسمی چلەی موجتەبا و مەیسەم وەیسیدا

شەپۆلێکی دەستبەسەرکردن و ڕاوەدوونانی هاووڵاتییانی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان.

سوپاس و پێزانینی خۆمان ئاراستەی سەرجەم حیزب، لایەن و کەسایەتییانە دەکەین.

دوو هونەرمەندی خەڵکی پاوە لەلایەن هێزە ئەمنییەکانی ئێرانەوە دەستبەسەر کران

کوژرانی کۆڵبەرێکی دیکە بە دەستی هێزەکانی ڕێژیمی ئێران.

سزای بەندکران، دوورخستنەوە و لێدانی قامچی بەسەر نیما شیریدا سەپا.

کوژرانی جێگری فەرماندەی سپای تیرۆریستی پاوە لە ڕووداوێکی هاتووچۆدا.

شەڕی بێدەنگ.

ئۆپۆزسیۆنی کۆنترۆڵکراو و دیاردەی دوژمنی نیابەتی.

كوژرانی ئەفسەرێکی باڵای هێزە سەرکوتکەرەکان لە کرماشان.

کۆڵبەرێکی کورد لە سنووری نەوسوود بە تەقەی ڕاستەوخۆی هێزەکانی ئێران کوژرا.

ڕاگەیەندراوی پارتی لیبراڵ دیمۆکراتی کوردستان، بە بۆنەی شەهیدبوونی کۆمەڵێک پێشمەرگە و گەریلای ڕێگای ئازادی.

پیرۆز بێت ساڵیادی دامەزرانی"پارتی لیبراڵ دیمۆکراتی کوردستان".

مارك ڕووتە: ئێران بە نزیکبوونەوە لە هەڕەشەی ئەتۆمی، بشێوی و تیرۆریزم هەناردە دەکات.

کاتز: سوپای ئیسرائیل لە باشووری لوبنان ناکشێتەوە تەنانەت ئەگەر ئەمەریکاش داوا بکات.

هۆشداریی لێبوردنی نێودەوڵەتی لە پشتگوێخستنی پرسی مافی مرۆڤ لە ڕێککەوتنی ئەمریکا و ئێران.

تڕەمپ مەرجی لادانی سزاكانی سەر ئێرانی ئاشكرا كرد.

ئەکسیۆس: هەواڵگریی ئەمریکا گومانی لە ئێران هەیە.

یەكیەتیی ئەورووپا سزای نوێی بەسەر ئێراندا سەپاند.

دەستبەسەرکردنی کەژاڵ و دانیال ڕەحمانی لە لایەن هێزەکانی ئیتلاعاتەوە لە کامێران.

لە سێدارەدانی دوو بەندکراوی سیاسیی کورد.

سەپاندنی سزای لە سێدارە دان بۆ سێ ھاووڵاتیی كورد.

فرووزان نەوجەوان بە دانانی بارمتە بە شێوەی كاتی ئازاش كرا.

بروسکەی پیرۆزبایی بە بۆنەی ٥١هەمین ساڵیادی دامەزراندنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان

مەترسیی لەسێدارەدانی دوو گەنجی یارسانیی لە کرماشان.

دوو برای چالاکوانی فەرهەنگیی خەڵکی کرماشان، لە لایەن کۆماری ئیسلامییەوە کوژران.

دادگای شۆڕشی ورمێ سزای زیندانیکردنی بەسەر نووسەر و لێکۆڵەری ئازەری، شایان هۆشیاردا سەپاند.

سێ هاووڵاتیی کورد لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەستبەسەر کران.

سزای سێدارەی پەخشان عەزیزی پشتڕاست کرایەوە.