اکسیوس در گزارشی به نقل از منابع آگاه نوشت جان رتکلیف، رئیس سازمان سیا، به دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا، و شماری از مقامهای ارشد دولت او هشدار داده است که اطلاعات دستگاههای اطلاعاتی آمریکا، تردیدهای جدی درباره آمادگی جمهوری اسلامی برای پذیرش محدودیتهای هستهای مورد نظر واشینگتن ایجاد کرده است.
این گزارش میگوید رتکلیف در نشستهای داخلی دولت ترامپ تأکید کرده که ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا با خوشبینی اعلامشده درباره تفاهم تازه با تهران همخوانی کامل ندارد. به گفته منابع اکسیوس، مقامهای اطلاعاتی آمریکا معتقدند هنوز روشن نیست جمهوری اسلامی حاضر باشد در مرحله توافق نهایی، امتیازهای واقعی و قابل راستیآزمایی در پرونده هستهای بدهد.
بر اساس تفاهم اولیهای که اعلام شده، قرار است بازرسان هستهای دوباره به ایران بازگردند و یک دوره ۶۰ روزه مذاکره درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی آغاز شود. این دوره، به گفته مقامهای آمریکایی، میتواند تمدید شود؛ اما جزئیات هستهای توافق هنوز نهایی نشده و قرار است در مذاکرات بعدی درباره آن تصمیمگیری شود.
همین ابهام، به یکی از نقاط اصلی نگرانی در واشینگتن تبدیل شده است. اکسیوس گزارش داد که جان رتکلیف، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، و پیت هگست، وزیر دفاع، در گفتوگوهای داخلی نسبت به نیت تهران ابراز تردید کردهاند. آنها معتقدند شواهد موجود نشان میدهد جمهوری اسلامی ممکن است از فضای ایجادشده برای کاهش فشارها استفاده کند، اما در نهایت حاضر به پذیرش خواستههای اصلی آمریکا درباره برنامه هستهای نشود.
به نوشته اکسیوس، بخشی از نگرانی مقامهای آمریکایی از اختلاف میان پیامهای دیپلماتیک جمهوری اسلامی و ارزیابیهایی ناشی میشود که از گفتوگوها و محاسبات داخلی مقامهای تهران به دست آمده است. این اختلاف، برای مقامهای بدبین در دولت ترامپ نشانهای است از اینکه تهران ممکن است در ظاهر وارد مسیر مذاکره شود، اما در عمل برای توافقی که برنامه هستهای را به شکل جدی محدود کند، آمادگی نداشته باشد.
با وجود این تردیدها، گروهی دیگر در دولت ترامپ از ادامه مسیر توافق دفاع کردهاند. جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، به همراه استیو ویتکاف و جرد کوشنر، از چهرههایی معرفی شدهاند که از تفاهم اولیه حمایت کردهاند. این گروه بر این باور است که چارچوب فعلی میتواند فرصت تازهای برای مهار بحران، بازگشت بازرسان، کاهش تنش و آزمودن نیت واقعی تهران ایجاد کند.
اما اختلاف اصلی بر سر ضمانتهاست. منتقدان میگویند تا زمانی که مفاد هستهای توافق دقیق، شفاف و قابل اجرا نباشد، بازگشت بازرسان به تنهایی کافی نیست. از نگاه آنان، مسئله مهم این است که جمهوری اسلامی نه فقط اجازه بازدید بدهد، بلکه درباره ذخایر هستهای، غنیسازی و سازوکار نظارت نیز امتیازهایی بدهد که بتوان آن را راستیآزمایی کرد.
در گزارش اکسیوس همچنین آمده که تفاهم فعلی، افزون بر پرونده هستهای، با موضوعاتی مانند بازگشایی تنگه هرمز و تمدید آتشبس نیز گره خورده است. همین پیوند چندپروندهای باعث شده برخی منتقدان هشدار دهند که جمهوری اسلامی ممکن است از فوریتهای منطقهای برای گرفتن امتیاز استفاده کند، بیآنکه در پرونده هستهای عقبنشینی معنادار داشته باشد.
یک مقام کاخ سفید به اکسیوس گفته است دونالد ترامپ تصمیمگیرنده نهایی در این پرونده است و دیدگاههای مختلف مقامهای امنیتی، دیپلماتیک و دفاعی در روند تصمیمگیری مطرح شده است. با این حال، انتشار این گزارش نشان میدهد که در درون دولت ترامپ، نگاه واحدی درباره توافق با جمهوری اسلامی وجود ندارد.
بازگشت بازرسان هستهای به ایران میتواند از نظر واشینگتن یک گام مهم باشد، اما گزارش اکسیوس نشان میدهد که مقامهای کلیدی دولت ترامپ هنوز نگراناند که این روند به جای مهار برنامه هستهای، به جمهوری اسلامی زمان و فضای سیاسی بیشتری بدهد.
در واقع، مسئله اصلی اکنون فقط این نیست که بازرسان چه زمانی بازخواهند گشت؛ پرسش مهمتر این است که پس از بازگشت آنان، جمهوری اسلامی چه چیزی را خواهد پذیرفت و آمریکا چه تضمینی خواهد داشت که این بار، مسیر مذاکره به محدودیت واقعی و قابل راستیآزمایی برنامه هستهای منتهی شود.
.webp)
.webp)
.png)
.jpg)
